Dział 1.
Planowanie budżetu i zarządzanie roczne
Co otrzymasz:
- Zaawansowaną procedurę budżetowania – krok po kroku, z uwzględnieniem zmian w źródłach dochodów jednostek samorządu terytorialnego
- Zasady kształtowania podstawowych parametrów budżetu na dany rok w oparciu o ustawę o dochodach jednostek samorządu terytorialnego jako podstawa kształtowania budżetu i sytuacji finansowej JST (udziały w dochodach PIT, CIT, subwencja ogólna, kwota kalkulacyjna, potrzeby wydatkowe)
- Kalendarz budżetowy skarbnika na cały rok – szablon i praktyczny plan na cały rok
- Gotowe wzory dokumentów, w tym:
- projekt uchwały budżetowej,
- projekt uchwały w sprawie wieloletniej prognozy finansowej,
- pozostałe praktyczne formularze,
- Tabelę klasyfikacyjną dochodów i wydatków budżetowych – podręczny, zgodny z aktualnym stanem prawnym, skrócony wykaz działów i rozdziałów z typowymi pozycjami w JST, dzięki któremu szybciej przygotujesz załączniki do budżetu i unikniesz błędów formalnych.
- Procedurę zmian budżetowych w ciągu roku – opisany schemat działań, wzory uchwał i przykładowy arkusz analizy skutków finansowych (do wykorzystania przy przesunięciach i zwiększeniach)
- Zestaw narzędzi do planowania i zarządzania rezerwami budżetowymi – z instrukcją tworzenia rezerwy ogólnej i celowej, szablonem decyzji o uruchomieniu rezerwy oraz arkuszem monitorującym poziom wykorzystania środków rezerwowych w trakcie roku budżetowego
Dział 2.
Wieloletnia Prognoza Finansowa (WPF)
Co otrzymasz:
- Procedurę tworzenia i aktualizacji WPF – krok po kroku, z podziałem na etapy analizy dochodów, wydatków i obsługi zadłużenia.
- Schemat relacji między WPF a budżetem – wskazujący, jak logicznie i zgodnie z przepisami powiązać oba dokumenty w toku prac planistycznych i w trakcie roku budżetowego.
- Praktyczny szablon z danymi finansowymi (arkusz kalkulacyjny do budowania scenariuszy i wyliczania wskaźników).
- Instrukcję oceny wpływu zmian przepisów i sytuacji finansowej gminy na WPF – pomocną przy analizie skutków zmian przepisów oraz konieczności dokonywania w związku z tym aktualizacji dochodów, wydatków – omówienie przykładowych zmian.
- Gotowy zestaw wskaźników do monitorowania WPF – w tym wskaźniki nadwyżki operacyjnej, poziomu zadłużenia i zdolności inwestycyjnej, ułatwiające bieżącą analizę kondycji finansowej gminy.
- Listę najczęściej popełnianych błędów w konstruowaniu WPF – wraz z komentarzem i wskazówkami.
- Szablon prezentacji WPF – sugestia co do prezentacji w czytelnej, tabelarycznej formie, pomocnej w przygotowaniu materiałów na sesję lub komisję budżetową.
- Pozyskiwanie zewnętrznego finansowania zadłużenia JST - wzory dokumentów związanych z zewnętrznym finansowaniem w formie pożyczki, kredytu czy emisji obligacji, wymogi formalnoprawne oraz wzory uchwał i zarządzeń w tym zakresie.
Dział 3.
Optymalizacja dochodów i wydatków
Co otrzymasz:
- Procedura przeglądu dochodów i wydatków budżetowych
- Protokół z przeglądu dochodów i wydatków – gotowy wzór do wykorzystania przy corocznej analizie wykonania budżetu, w szczególności w kontekście planowania oszczędności i wydatków racjonalizacyjnych.
- Analiza trendów zmian, a w szczególności analizy kosztów funkcjonowania jednostek organizacyjnych – w tym szkół, przedszkoli i instytucji kultury, z podziałem na koszty stałe, osobowe i rzeczowe. Narzędzia pozwalają porównać wydatki między jednostkami, analizę trendów zmian, określenie wysokości luki oświatowej i zidentyfikować potencjalne źródła oszczędności.
- Zarządzanie dochodami w samorządzie - analiza niektórych źródeł dochodów własnych: podatek od nieruchomości, rolny i leśny osób fizycznych i prawnych, podatek od środków transportowych, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi (rozliczenie systemu gospodarki odpadami) - schematy wymiaru, windykacji i egzekucji, ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych oraz nadpłaty, najczęściej popełniane nieprawidłowości na podstawie kontroli RIO, NIK, UW itp.
- Indywidualny wskaźnik zamożności oraz wpływ decyzji samorządów w zakresie jego kształtowania w oparciu o przepisy ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (ulgi w podatkach lokalnych, determinanty oraz sprawozdania statystyczne – wpływ na kształtowanie dochodów w latach kolejnych)
- Dochody z majątku: opłata z tytułu użytkowania wieczystego (plan wykorzystania zasobu), opłata adiacencka, opłata planistyczna - schematy, aktualizacja i nieprawidłowości.
- Sposoby zmobilizowania dłużników do spłaty zaległych należności (w tym Krajowy Rejestr Długów, Rejestr Należności Publicznoprawnych itp)
Dział 4.
Sprawozdawczość budżetowa, finansowa i kontrola
Co otrzymasz:
- Kompletną listę obowiązkowych sprawozdań budżetowych JST – z podziałem na miesięczne, kwartalne, półroczne i roczne oraz terminami ich przekazania do RIO i Ministerstwa Finansów. Wszystko w przejrzystej tabeli, dzięki której wiesz, co, kiedy i do kogo złożyć.
- Checklistę do przygotowania sprawozdania Rb – z kontrolnymi pytaniami, które pozwolą Ci wychwycić błędy przed wysyłką. Pomaga uniknąć korekt i uwag ze strony RIO.
- 3. Zestawienie zmian w układzie sprawozdań budżetowych obowiązujących od 2025 r. – przygotowane na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów z 29 stycznia 2025 r. Znajdziesz tu interpretację, co faktycznie zmieniło się w praktyce (np. rozszerzenie zakresu danych, nowe kategorie dochodów i wydatków), oraz:
- zaktualizowane wzory sprawozdań,
- przykładowe wypełnienie wybranych załączników,
- tabelę porównawczą „było / jest” – co musisz zmienić w procedurach sprawozdawczych.
- Listę najczęstszych błędów w sprawozdawczości budżetowej JST – sporządzoną na podstawie zaleceń RIO i raportów pokontrolnych. Dla każdej pomyłki – wskazówka, jak jej uniknąć (np. błędna klasyfikacja dochodów własnych, niezgodność danych między Rb-27S i Rb-NDS, nieterminowość, nieprawidłowo zaokrąglone wartości).
- Procedurę przygotowania do kontroli RIO – krok po kroku. Dzięki niej otrzymasz sugestie i przykłady:
- jakie dokumenty trzeba zgromadzić i kiedy,
- jak zabezpieczyć się przed najczęstszymi pytaniami kontrolerów,
- jak odpowiedzieć na uwagi pokontrolne – wskazówki, jakich sformułowań użyć w komunikacji z RIO
- Budżet obywatelski – kluczowe akty prawne, procedura postępowania, harmonogram realizacji budżetu obywatelskiego, zakres działania zespołu ds. budżetu obywatelskiego, wzór zestawienia planu wydatków z budżetu obywatelskiego, formularz do monitorowania stanu realizacji zadań, informacja o stanie realizacji budżetu obywatelskiego.
- Pakiet narzędzi do raportowania funduszu sołeckiego – z instrukcją, jak ująć te środki w sprawozdaniach Rb, w WPF oraz przy tworzeniu uchwały budżetowej. W zestawie:
- wzór zestawienia wydatków z funduszu,
- formularz do monitorowania stanu realizacji zadań,
- przykład ujęcia w sprawozdaniu budżetowym (z komentarzem).
- narzędzia do zarządzania funduszem sołeckim – wzór decyzji o przyjęciu zadania do planu, szablon do ujęcia wydatku w budżecie, arkusz do monitoringu i rozliczenia (dla skarbników rozliczających zadania wynikające z inicjatyw lokalnych), elementy do sprawozdań.
- Omówienie zasad sporządzania sprawozdań finansowych JST – rodzaje sprawozdań, zasady ich sporządzania (jednostkowe, zbiorcze, skonsolidowane).
Dział 5.
Pozyskiwanie środków zewnętrznych z punktu widzenia skarbnika JST
Co otrzymasz:
- Podstawy Instrukcji udziału skarbnika w procesie realizacji projektów dofinansowanych ze środków zewnętrznych – z jasnym określeniem, co należy do Twoich obowiązków.
- Ocena możliwości zabezpieczenia wkładu własnego – pomocny przy wstępnej analizie wniosków o dofinansowanie. Ułatwia szybkie określenie czy gmina ma realne możliwości sfinansowania udziału własnego oraz jakie konsekwencje będzie to miało dla budżetu i WPF.
- Szablon harmonogramu rzeczowo-finansowego z perspektywy skarbnika – ułatwiający kontrolę terminowości i płynności finansowej projektu, a także planowanie transz i płatności z budżetu JST.
- Dashboardy Excel do bieżącego monitorowania stanu wykorzystania środków zewnętrznych – w prostym układzie tabelarycznym i graficznym, z opcją śledzenia wydatków, wpływów, harmonogramu płatności i poziomu wykonania budżetu projektowego. Aktualizacja limitów
